Tuesday, June 30सत्यम खबर
Shadow

बिचार

नेपालीको घर आँगनमा झिलीमिली दीप जलोस्

नेपालीको घर आँगनमा झिलीमिली दीप जलोस्

अवधी, आस्था, धार्मिक, प्रदेश ५, बिचार, शिक्षा/स्वास्थ्य, समाज
मितिः २०७८ कार्तिक २२ गतेशकिल अहमद राईदीपावली पर्वमा जब सबैको घरमा माटोको दियो बल्छ यस समय यस माटोको दियो जल्दा हजारौं लाखौं संख्यामा रहेका किट पतंगाहरु नष्ट हुने गर्छन् । वैदिक सनातन धर्मको प्रायः सबै चाड पर्वहरु वैज्ञानिक आधारमा स्थापित गरिएका छन् । यस्ता चाडपर्वले केही सन्देशहरु दिएको छ । दिपावली मनाउनुको अर्थ हो अन्धकारलाई हटाई प्रकाश ल्याउनु ।मानव जीवनमा पनि यस्तै प्रकारको घटनाचक्र चल्ने गर्छ जसमा मानव जीवन अन्धकारमा पुग्छ यस समयमा त्यस्तो अन्धार हटाउने प्रेरणा दिपावली पर्वले दिन्छ । हाम्रो देश नेपालमा यस्तै प्रकारको अन्धकार क्षण कैयन पटक आयो । २००७, २०४६, राजा वीरेन्द्रको सम्पूर्ण वंश विनाश, ११ वर्ष जनयुद्ध र त्यसपछि जनआन्दोलनको क्षण । यस्तो समयमा देश दिशाहीन बनेको थियो ।राजा वीरेन्द्रको सम्पूर्ण वंश विनाश धेरै नै दुःखद क्षण थियो । यस समय देश कसरी अब अगाडि बढ्छ यस्तो कुरा सबै नेपाली ...
संघियता शासन प्रणाली बरदान कि अभिशाप

संघियता शासन प्रणाली बरदान कि अभिशाप

आस्था, प्रदेश ५, बिचार, शिक्षा/स्वास्थ्य, समाचार
मितिः २०७८ कार्तिक १७ गते– रिजवान मिर्जा (रोहन)संघियता शासन प्रणाली त्यस्तो किसिमको शासन प्रणाली हो जहाँ कम से कम २ तहका सरकारहरु हुन्छ । हाम्रो नेपालमा संघियता लोकतान्त्रिक गणतन्त्रको मुल संरचना ३ (तिन) तहको छ । संघ प्रदेश र स्थानिय तह, यिनीहरुको संचालन प्रद्धति संबिधान कानून बमोजिम भएको छ ।नेपालमा लामो समयको जनसंर्घष खिचातानी पछि नेपाल देश राजा, भारदारहरुको बिर्ताबाट मुक्त भै जनताको साझा राष्ट्र राज्यको रुपान्तरित भएको नेपाल रुपान्तरित हुने क्रममा एक बहुभाषिक बहुराष्ट्रिय, बहुधार्मिक, क्षेत्रिय बिबिधताले सम्पन्न नेपाललाई अखण्ड राख्ने सर्वोत्तम उपाय संघियता नै थियो । सामथ्र्य र पहिचानको आधारमा प्रदेशहरु बनाउँदा कतिपय ठुला साना मागहरु अटाउन सकेनन् यसको प्रमुख कारक इथिनक युनिटी सित जोग्राफिक युनिटी नमिल्नु नै थियो । नेपालको संबिधान बमोजिम नेपाललाई ७ प्रदेश (राज्य) र ७७ जिल्लामा बिभाजन गरी क...
चीनले सम्झौता गर्दै ऋण बाँडेर छिमेकी फसाउँदै

चीनले सम्झौता गर्दै ऋण बाँडेर छिमेकी फसाउँदै

आस्था, प्रदेश ५, बिचार, विदेश, शिक्षा/स्वास्थ्य
मितिः २०७८/०७/११ गतेमोहन सिंहचीनका राष्ट्रपति सि जिंग पिङ्गले वान बेल्ट वान रोड परियोजना अन्तर्गत पूर्वाधार विकासका लागि छिमेकि देशहरुसंग सम्झौता गर्दै आएका छन्। दक्षिण एसियाका श्रीलंका, पाकिस्तान, मल्दिव्स र पछिल्लो समयमा नेपाल पूर्वाधार विकासका लागि सम्झौता गरिएका छिमेकि राष्ट्र हुन् । चीनले आफ्नो प्रभाव बढाउनका लागि रणनीतिक रुपले ऋण लगानी गर्ने गरेको छ। चिनीयाँ सरकारी बैंकहरुले आफ्नो देशको नागरिकहरु भन्दा अन्य देशमा बढी ऋण दिने गरेको बिबिसीको एक रिपोर्टले देखाएको छ।परराष्ट्रमन्त्री डा. खड्काले चिनियाँ समकक्षी वाङ यीसँग टेलिफोन वार्तामा हुम्लाको सीमा समस्या राख्ने बित्तिकै कम्युनिस्ट मिलाउने दाउ शुरु गरिएकाे छ । छिमेकि देशहरुलाई आफू माथि निर्भर बनाउन प्रोत्साहित गर्ने रणनीति पनि रहेको जानकारहरुको भनाइ छ। चीनद्वारा गरेका सम्झौताहरु पारदर्शी र स्पष्ट नभएको सो रिपोर्टले देखाएको छ। उद...
चीनको सीमानाकाले नेपाली व्यवसायी हैरान

चीनको सीमानाकाले नेपाली व्यवसायी हैरान

CoVid19, आस्था, बिचार, श्रम/रोजगार
मिति : २०७८ असोज २५ गतेगोविन्द लुइँटेलरसुवागढी- उत्तरी छिमेकी चीनले सीमानाका पूर्णरूपमा र दुईतर्फी चालु नगर्दा नेपाली व्यवसायीले दशैँका लागि आयात गरेको ठूलो परिमाणको सामान चीनतर्फ रोकिएको छ । रसुवागढी नाकाबाट चीनले अहिले पनि दैनिक बढीमा ९ वटा कन्टेनरमात्र नेपाल प्रवेश गर्न दिएको छ । दैनिक नेपाल प्रवेश गर्ने कन्टेनरको संख्या बढाउन केही महिनादेखि प्रयत्न भए पनि चिनियाँ प्रशासनले नाका एकतर्फीरूपमा नियन्त्रणमा राखेको छ । परिणामस्वरूप व्यवसायीहरूले दशैँका लागि मगाएको सामान तिहारपछिमात्र आउन सक्ने अवस्था छ । २०७२ साल वैशाखको भूकम्पपछि अवरुद्ध तातोपानी–खासा नाकाको विकल्पको रूपमा रसुवागढी–केरुङ नाकालाई नेपालले उच्च प्राथमिकता दिएको थियो । रसुवागढी–केरुङ नाका २०७१ मंसिर १५ देखि नेपाल र चीनले प्रमुख नाकाको रूपमा सञ्चालनमा ल्याएका थिए । रसुवागढी नाकालाई नेपाल र चीनले २०७४ भदौ १४ मा अ...
चिनियाँ ऋणको गलपासो

चिनियाँ ऋणको गलपासो

CoVid19, आस्था, प्रदेश ५, बिचार, विचार/अन्तर्वार्ता, शिक्षा/स्वास्थ्य
मितिः २०७८ असोज २१ गतेश्रीमन नारायणपुँजीवाद, विस्तारवाद तथा साम्राज्यवादको चर्को विरोध गर्नमा साम्यवादीहरू खप्पिस हुन्छन् । यता एक्काइसौँ शताब्दीमा साम्यवादी राष्ट्रकै नीतिको कारण खतरा बढ्न थालेको छ । चीनका महान नेता माओत्सेतुङको निधनपछि उनीभन्दा बढी अथवा उनको समकक्षमा पनि उभिने हैसियतका अर्र्को कोही नेता अस्तित्वमा आएनन् तर चीनका वर्तमान राष्ट्रपति सी चिनफिङ माओपछिका दोस्रो शक्तिशाली चिनिया नेता मानिन्छन् ।वर्तमान अवस्थामा चीन भनेकै सी चिनफिङ र सी चिनफिङ भनकै चीन हो भन्दा अतिशयोक्ति नहोला । चिनियाँ राष्ट्रपति सीको महत्वाकांक्षी आर्थिक परियोजना ‘बेल्ट एन्ड रोड इनिसिएटिभ (बीआरआई)’ विश्वमा चर्चामा छ । यस परियोजनामा आबद्ध राष्ट्रहरू चिनियाँ ऋणमा यसरी डुब्न पुगेका छन कि तीमध्ये कतिपय देशको जीडीपीको अधिकांश रकम ऋण र त्यसको ब्याज भुक्तान गर्नमा खर्च हुने गरेको छ । यसबाट मुक्ति पाउन ती देश...
चीनमा नियन्त्रण र सन्तुलनको संयन्त्रको अभाव

चीनमा नियन्त्रण र सन्तुलनको संयन्त्रको अभाव

आर्थिक, बिचार, राजनीति, विदेश, शिक्षा/स्वास्थ्य
मिति २०७८/०६/१७ गतेचिनियाँ सरकारको पछिल्लो अभियानको मुख्य समस्या घोषित उद्देश्यमा होइन, बरु तिनलाई सञ्चालन गर्ने प्रणालीमा छ । किनकि, चीनमा नियन्त्रण र सन्तुलनको संयन्त्रको अभाव छ ।चिनियाँ सरकारले देशका ठूला कर्पोरेसनहरू विरुद्ध कारबाही चलाइरहेको छ । यो कारबाही पछाडि के बृहत्तर उद्देश्य हुन सक्छ ? वा, यो शुद्धीकरण अभियानले चीनको आर्थिक रणनीतिलाई सघाउँछ ? चीनले कम्तीमा पनि १५ वर्षदेखि उसको निर्यात तथा स्थिर–सम्पत्ति लगानी आधारित अर्थिक वृद्धिलाई घरेलु उपभोग वृद्धिमार्फत पुनर्सन्तुलित गर्ने प्रयास गरिरहेको छ । अमेरिका र अन्य मुलुकसँग सम्बन्ध बिग्रँदै गएदेखि चीनलाई घरेलु उपभोग वृद्धिको आवश्यकता झन् टड्कारो बनेको छ ।चीनले घरेलु बजार वृद्धि गर्न सक्यो भने एकातर्फ उसको निर्यातमाथिको निर्भरता घट्छ । अर्कोतपर्फ, विदेशी फर्मका लागि चिनियाँ थप आकर्षक बन्न सक्छन्, जसले चीनको रणनीतिक क्षमता वृद्धि गर्...
चीनको छिमेकी देशहरुसँग बढ्दो सीमा विवाद

चीनको छिमेकी देशहरुसँग बढ्दो सीमा विवाद

CoVid19, आस्था, प्रदेश ५, बिचार, विचार/अन्तर्वार्ता, शिक्षा/स्वास्थ्य
प्रभात सिंहः चीनको १४ देशसँग जमिन जोडिएको छ । उसको समुन्द्र मार्गबाट नजिक रहेका छिमेकीहरु पनि छन् । जसमध्ये जापान, फिलिपिन्स, भियतनाम, थाइल्यान्ड, ताइवान लगायत छन् । ताइवानलाई चीनले देशको मान्यता दिएको छैन ।चीनको विश्वको तेस्रो ठूलो देश हो । उसको १४ देशसँग सीमा जोडिएको छ । उसको अधिकांश छिमेकी देशसँग सीमा विवाद छ । जुन हल हुने सम्भावना क्षीण छ । समुन्द्री टापुहरुका विषयमा पनि विवाद छ ।चीन र भारत बीच सीमाका विषयमा ठूलो विवाद छ । लद्दाखमा चीनले आफ्नो भूमि अतिक्रमण गरेको आरोप भारतले लगाउँदै आएको छ । त्यहाँ सन् २०२० मा दुई देशबीच झडप समेत भएको थियो । घटनामा दुवै देशतर्फ हताहती समेत भएको थियो ।चीनको भुटानसँग पनि सीमा विवाद छ । दोक्लाममा भएको विवाद र झडप यसकै कारण हो । चीनको जापान, भियतनाम, फिलिपिन्स, ब्रुनईलगायतका देशसँग साउथ चाइना सीमा रहेको टापुका विषयमा विवाद छ ।चीनको कम्बोडियासँग सीमा विवाद ...
आश्विन शुक्ल प्रतिपदामा पितृ विसर्जन हुने

आश्विन शुक्ल प्रतिपदामा पितृ विसर्जन हुने

CoVid19, अवधी, आस्था, धार्मिक, प्रदेश ५, बिचार, विचार/अन्तर्वार्ता, शिक्षा/स्वास्थ्य, समाज
मिति २०७८ असोज ११ गते– रोहित मिश्राआश्विन शुक्ल प्रतिपदाको दिन पितृ विसर्जन हुने भएको छ । प्रत्येक आश्विन कृष्ण प्रतिपदादेखि पितृ पक्ष (१६ श्राद्ध) शुरु हुने गर्छ र आश्विन शुक्ल प्रतिपदासम्म रहन्छ । १६ वटा तिथिमा दिवंगत भएको पितृलाई सम्मानका साथ बिहान जल वैदिक मन्त्रोच्चारणका साथ तर्पण गर्ने कुरा प्रचलनमा रहेको छ ।यस कारण यो पक्षलाई पितृ पक्ष भन्ने गरिन्छ । यस पक्षलाई केहीहरु प्रेत पक्ष पनि भन्छन् । व्यक्ति दिवंगत भएपछि विभिन्न योनीमा रहन्छ यसै योनीलाई प्रेत योनी भनिएको हो । पितृ पक्षको पहिलो दिन प्रतिपदा तिथिमा श्राद्ध गर्ने प्रथा रहेको छ । व्यक्ति जुन तिथिमा दिवंगत हुन्छ त्यही तिथिमा श्राद्ध कर्म गर्ने गरिन्छ । यसमा पुरुष दिवंगत भए पुरुष ब्राम्हणहरुलाई विधि विधानले भोज खुवाइन्छ जुन तिथिमा महिला दिवंगत हुन्छिन् त्यही तिथिमा महिला ब्राम्हिणीहरुलाई विधि विधान र श्रद्धाले भोज खुवाई यथाशक्य द...
आतंकवादबाट नेपाल पनि अछुतो रहन सक्दैन

आतंकवादबाट नेपाल पनि अछुतो रहन सक्दैन

CoVid19, अपराध, प्रदेश ५, बिचार, शिक्षा/स्वास्थ्य, समाज
मितिः २०७८ असोज ११ गतेविद्रोहीविश्वलाई निल्न आतंकवादरुपी राक्षस सुरसा जस्तो मुख फैलाएको छ यस कारण यो आतंकवाद वैश्विक रुपमा फैलिने खतरा छ जसबाट हाम्रो देश नेपाल पनि एक दिन अवश्य नै ग्रसित हुने अनुमान छ ।नेपालदेखि मात्र १ हजार ७ सय १० किमि टाढा अफगानिस्तान छ यहाँ तालिबानी शासन आएकोले यो देशमा विश्वका कुख्यात आतंकवादी संगठन यहाँ आफ्नो अखडा बनाउन सक्रिय भएका छन् त्यसो पनि तालिबानी आएसँग अब त्यहाँ आइएस खुरासान, अलकायदा, लश्करे तोयबा, जमात ए दावा लगायत दर्जनौं आतंकवादी संगठन देखा पर्न थालेका छन् । त्यहाँ अब यस्तै प्रकारको आतंकवादी संगठनले प्रवेश लिइ रहेका छन् यिनी सबैको उद्देश्य एउटै छ त्यो कार्य हो सम्पूर्ण विश्वमा आतंकवाद फैलाई निर्दाेषहरुको ज्यान लिनु । यस्तो कार्य विगतमा हामीले इराक, सिरियामा देखी सकेका छौं । जहाँ बगदादी नामको आतंकवादीको नेतृत्वमा हजारौं हजार शिया मुस्लिम, यजीद समुदायको बच्च...
‘नेपाल र भारतको सम्बन्ध प्राकृतिक हो, चीनसंग व्यावहारिक सम्बन्ध हुन सक्दैन !’

‘नेपाल र भारतको सम्बन्ध प्राकृतिक हो, चीनसंग व्यावहारिक सम्बन्ध हुन सक्दैन !’

CoVid19, आस्था, प्रदेश ५, बिचार, राजनीति, विचार/अन्तर्वार्ता, शिक्षा/स्वास्थ्य
काठमाडौं । नेपाल भारतको प्राकृतिक सम्बन्ध आदिकालदेखि रहि आएको हो । धार्मिक, सामाजिक र साँस्कृतिक आधारमा बनेको सम्बन्धलाई अहिलेको बदलिएको परिवेशमा कृत्रिम ढंगले परिभाषित गर्नु अनुचित नै हुनेछ । खुला सिमानाले नेपाल भारत सम्बन्धलाई प्रगाढ बनाएको छ । धार्मिक ,सत्कर्म, साँस्कृतिक कार्य, अवसर, उपभोग्य वस्तुको बेरोकटोक आयात तथा अन्य आवश्यक कार्य हेतु खुला सिमानाको स्वतन्त्रतापूर्वक उपभोग गर्दा दुई स्वतन्त्र देशको भेद मेटिएको जस्तो लाग्थ्यो । नेपालका शासकहंरु किरात, लिच्छवी, मल्ल र शाहवंश भारतबाटै आएर यहाँ शासन गरेकोले भारतको प्रभाव नेपाली समाजमा आदिकालदेखि रहेको छ । भारतीय प्रभावकै अभ्यासमा शताब्दियौंपछि नेपाली मौलिक पहिचान बनाउन सफल नेपाली समाजको धार्मिक, सामाजिक, साँस्कृतिक, भाषा, भेषभूषा आदिमा भारतीय झलक अवशेषको रुपमा अहिले पनि पाइन्छ । २००७ सालको परिवर्तन पश्चात हिन्दी भाषालाई पाठ्...