बिचार

२०७९ श्रावण ३०, सोमबारश्रीमन नारायण१५ अगस्तको दिनलाई भारतीयहरुले स्वतन्त्रता दिवसको रुपमा मनाउने गर्दछन् तर यो दिन नेपाल र भारत दुवैको निम्ति समान रुपले उल्लास एवं सम्मानको दिन हो । भारतको स्वतन्त्रता आन्दोलनको सफलतापश्चात् मात्रै नेपालमा राणाविरोधी आन्दोलनले ऊर्जा प्राप्त गरेको थियो । नेपालमा प्रजातन्त्रको स्थापनाका निम्ति भारतको सहयोग, सदभाव र समर्थन बिर्सी नसक्नु छ । नेपाल र भारत परम्परागत छिमेकी राष्ट्र हुन् । दुई देशका जनताबीचको सम्बन्ध दुवै देशको इतिहासभन्दा पनि पुरानो छ । खुला सिमाना, धार्मिक, सांस्कृतिक, आर्थिक र राजनीतिक सम्बन्धले हामीबीचको मित्रतालाई अझ बढी प्रगाढ बनाएको छ । यी दुई देशका बहुआयामिक सम्बन्धका केही पक्षहरुलाई विश्लेषण यसरी पनि गर्न सकिन्छ । राजनीतिक( विसं. १९६२ मा राणा प्रधानमन्त्री श्री ३ चन्द्र शम्शेरको पालामा माधवराज जोशीले आफ्ना मित्र भारतका पञ्जाबी मास्टर गुरुद...

मितिः २०७९ सावन २७ गते, शुक्रबार–अधिवक्ता राम कुमार दीक्षित मृत्यूलोकमा जे दान दिईन्छ, पंचतंत्रमा बिलीन भएपछि स्वर्गलोकमा सोही दान दिइएको बस्तु प्राप्त हुने सनातनी दर्शनले समाजमा गहिराईसम्म जरा गाडेको अवस्थामा पुर्खाहरुले सोही दर्शन, सिद्धान्तलाई आत्मसात गर्दै धार्मिक आस्थाको केन्द्रमा रहेको मन्दिरको निर्माण गरी दीर्घकाल सम्म आफूले स्थापना गरेको मन्दिरको पूजा आजा एवं संरक्षणमा सहयोग हुने उद्देश्यका साथ तत्कालीन अवस्थामा आफू संग प्रशस्त मात्रामा रहेको “भूमि” सो मन्दिरलाई दान दिने प्रचलन रहेको पाईन्छ । मन्दिर निर्माण गर्न र भूमि दानको छुट्टै धार्मिक महत्व रहेको र भूमिदान गरेपछि जीवन काल सम्म नाम चल्ने र जीवन पश्चात दीर्घकाल सम्म नाम अमर रहने आकाँक्षा समेत भूमिदानमा पुर्खाहरुको रहेको देखिन्छ । पुर्खाहरुको उक्त बिश्वासको आधारमा गरिएका कार्यले धार्मिक स्थलको ब्यवस्थापन राम्रो संग हुनुका ...

मितिः २०७९ साउन २५ गते, बुधबारमनिष राज रेग्मीसंसदीय निर्वाचनको चर्चा चलिरहेको सन्दर्भमा सामाजिक सन्जाल अहिले सबैभन्दा उत्कर्षको अवस्थामा देखिएको छ, हातमा एन्ड्रोईड मोबाईल भएका मनुवा सबैलाई संघीयता निर्वाचन मुखि विद्धवता देखाईएन भने हातको मोबाईल नै औचित्यहिन् हुन्छ भन्ने डरले सताएको छ । के हो त संघीयता … संघियता भनेको के हो ?एक लाइनमा भन्दा संघीयता भनेको देशका विभिन्न राज्यहरु मिलेर एउटा छाता बनाउने र त्यस अन्तर्गत रहेर आफूले आफूलाई शासन गर्ने पद्धति हो । जहा“ उनीहरु आफ्नो हकमा स्वायत्त हुन्छन् र साझा सवालमा आपसमा अनुबन्धीत पनि हुन्छन् । अर्थात् यो एक खालको महासंघीय ढा“चा हो ।संसारमा संघीय राज्यका विभिन्न स्वरुपहरु छन् । मुलतः संघीय राज्यको शक्ति बा“डफा“डको नियमलाई तेर्सो समानान्तर प्रणाली र एकात्मक राज्यको शक्ति बा“डफा“डको नियमलाई ठाडो प्रणाली । अर्थात् संघीय प्रणालीमा राज्यको शक्ति...

देवेश झा२२ श्रावण २०७९,अमेरिकी तल्लो सदनकी सभामुख न्यान्सी पेलोसीले गरेको ताइवान भ्रमण निकै चर्चित रह्यो। एसियाको भ्रमणका क्रममा रहेकी सभामुख पेलोसी दुई दिनका लागि ताइवान पुगेकी थिइन् । जसबारे चीनबाट विज्ञप्तिमार्फत विदेशमन्त्री वाङ यीले ‘आगोसँग खेल्नेहरूको अन्त्य सुखद हुने छैन र चीनको अपमान गर्नेहरूले सजाय भोग्ने छन् । संयुक्त राज्य अमेरिकाले तथाकथित लोकतन्त्रको आडमा चीनको सार्वभौमसत्ताको उल्लङ्घन गरिरहेको छ’ भनेर कडा प्रतिक्रिया जनाएको छ । ताइवान एउटा स्वशासित टापु हो तर चीनले उसमाथि दाबी गर्दै भविष्यमा आफूभित्र गाभिने विश्वास गर्दछ । यता काठमाडौंस्थित चिनियाँ राजदूत होउ यान्छीले पनि अमेरिकी सभामुखको ताइवान भ्रमणलाई लिएर टिप्पणी गरेकी छन् । अमेरिकाले ‘एक चीन नीति’ को गम्भीर उल्लङ्घन गरेको आरोप लगाउँदै होउले ‘अमेरिकी प्रतिनिधिसभाकी सभामुख नान्सी पेलोसीले चीनको ताइवान क्षेत्रक...

उद्धवप्रसाद भटृराई१७ श्रावण २०७९, मंगलबारनागको अर्थ प्राण हो। प्राणको पूजा नाग पूजा हो। प्राण भएको कारणले नै जीव, जन्तु, पंक्षी र किरालाई प्राणी भनिएको हो। त्यसैले सम्पूर्ण प्राणीमा प्राणको निवास छ। यसैले डरलाग्दो, डस्न सक्ने वा विषालु भएर पनि सर्पको पूजा गर्नुको अर्थ प्राणको पूजा गरिएको हो। अरु प्राणीको पूजा गर्न त्यति कठिन छैन। तर, सर्पको पूजा गर्न मानिसले चाहँदा पनि चाहँदैन वा चाहेमा पनि गर्न गाह्रो हुन्छ। वास्तविक प्राणको पूजा गर्ने हो भने सबै प्रकारका जीव, जन्तु र किराको पूजा गर्नुपर्ने हुन्छ। नागको पूजा पञ्चमी तिथिलाई लिनुको अर्थ पञ्चमी शिवप्रीय तिथि हो। श्रावण महिना यसै पनि शिव प्रीय महिना र अर्को पञ्चमी तिथि झनै पवित्र दिन भएकोले यस दिन नागको विशेष पूजा गर्नु स्वभाविक हुन्छ। यसैले नागको पूजा गर्नको लागि श्रावण शुक्ल पञ्चमीको दिनलाई विशेष रुपमा मान्दै आएको पाइन्छ। हाम्रा चाडप...

मितिः २०७८ फागुन २४ गतेश्रीमन्नारायणउत्तरी छिमेकी चीनका राष्ट्रपति सी जिनपिड्ढो महŒवाकाङ्क्षी आर्थिक परियोजना बिआरआईको ऋणको पासोमा परेका देशहरूमध्ये कतिपयले आफ्नो महŒवपूर्ण बन्दरगाह, विमानस्थल, टापू, भूभाग तथा खनिज सम्पदा लामो समयसम्मको निम्ति चीन सामु धितो राख्नु अथवा लिजमा दिनुको विकल्प रहेन । श्रीलङ्काले हम्बनटोटा बन्दरगाह तथा महाला एयरपोर्ट यसरी नै चीनलाई लिजमा दिनुपरेको हो । पाकिस्तानको गवादर बन्दरगाह पनि कमोवेश चीनकै नियन्त्रणमा जाने निश्चित छ किनभने एउटा ऋण तिर्न अर्को ऋण लिनुपर्ने अवस्थामा पुगेको पाकिस्तान, चाहेर पनि चिनियाँ ऋण चुक्ता गर्न सक्ने अवस्थामा छैन । नेपालमा पनि वामपन्थी दलहरू, सरकारमा रहेको बखत, जथाभावी चीनसित सन्धि सम्झौता गर्न सक्रिय रहे । विनासोच भैरहवा तथा पोखरामा अन्तर्राष्ट्रिय विमानस्थल निर्माण गरिने भएको छ तर खर्बौंको लगानीमा निर्माण गरिएको उक्त अन्तर्...

मितिः२०७८ फागुन १६ गतेशुभम् शर्मानेपालगन्जको मुटु त्रिभुवन चोकमा १६ वर्षपछि पुनः एक पटक राष्ट्रपिता स्व. श्री ५ त्रिभुवन वीर विक्रम शाहदेव सरकारको प्रतिमा स्थापित गरिएको छ । स्व. राजाको प्रतिमा स्थापना गरिएपछि यहाँ केही विवादको स्थिति सिर्जना भएको छ । यस विवादको कारण हो २०६२–०६३ को जनआन्दोलन भाग–२ को समयमा केही उच्छृंखल तत्वहरुले सो प्रतिमालाई तोडफोड गरे यसरी त्यहाँ वर्षौंसम्म कुनै प्रतिमा रहेन । मधेश आन्दोलन चल्ने क्रममा कमल गिरी, गुल्जार खाँ शहीद बने अनि त्रिभुवन चोकमा शहीद कमल गिरी र वीरेन्द्र चोकमा गुल्जार खाँको प्रतिमा स्थापना हुनुपर्ने माग हुन शुरु भयो । यस समयाकालमा कैयन व्यक्ति नेगउमनपाका नगर प्रमुख बने तर उनीहरुले वीरेन्द्र चोक र त्रिभुवन चोकमा कुनै शहीद वा महापुरुषको प्रतिमा स्थापित गर्ने चासो लिएनन् । पालिकामा विगत समय राजनीतिक दलहरुको बैठक बस्दा त्रिभुवन चोक सम्बन्धमा के...

मितिः २०७८ माघ ९ गतेरमेश थापापहिला पहिला (बि.सं. २०३४-२०३५ सालतिरको कुरा) कम्युनिष्ट बन्नका लागि कम्युनिष्ट शिक्षा लिनुपर्दछ र कम्युनिष्ट अनुकुल आचरण हुनपर्दछ भन्ने गरिन्थ्यो । कम्युनिष्ट शिक्षा को बाट, कहाँ, कसरी लिने भन्ने बिषय निकै संबेदनसिल थियो । किनकि त्यतिबेला कम्युनिष्ट पार्टीहरु प्रतिबन्धित थिए र कम्युनिष्ट भन्ने बित्तिकै अ.त.(अराष्ट्रिय तत्व) भन्दै पक्राउ गरेर हत्या गर्ने, मुद्धा लगाउने, थुन्ने गरिन्थ्यो । त्यतिबेला हाम्रो स्रोत व्यक्ति स्कूलमा पढाउने गुरुहरु नै हुनुहुन्थ्यो र वहाँहरुको माध्यमबाट कम्युनिष्ट शिक्षा ग्रहण गर्ने, प्रशिक्षण लिने अवसर प्राप्त हुने गर्दथ्यो । मलाई कम्युनिष्ट बिचार दिने व्यक्ति पनि श्री प्रद्युम्न पनेरु माध्यमिक विद्यालय, रंगेठाँटी, स्याङ्गजामा पढाउने मेरा गुरु उमाकान्त शर्मा पौडेल (हाल पार्दी पोखरामा बस्नुहुन्छ) हुनुहुन्छ । वहाँले नै त्रिलोचन ढकाल र बा...