विदेश

काठमाण्डौ, १५ फागुन – छिमेकी राष्ट्र चीनमा गत केही दिनदेखि सबै कुरा सामान्य रूपमा चलिरहेको छैन । चीनका व्यवसायीहरू एक्कासी बेपत्ता भएको खबरले सबैलाई यतिखेर चकित पारिदिएको छ। सर्वप्रथम अलिबाबाका संस्थापक ज्याक मा अचानक बेपत्ता भए र अब अर्का ठूला लगानी बैंकर बेपत्ता भएपछि हंगामा मच्चिएको छ । चीनको सबैभन्दा ठुलो लगानी बैंकमध्ये एक बाओ फ्यान बेपत्ता बनिरहेको छ। बाओ फ्यानको कम्पनी रेन्साले हङकङ स्टक एक्सचेन्जलाई यसबारे जानकारी दिँदै धेरै प्रयास गर्दा पनि बाओसँग सम्पर्क हुन नसकेको कम्पनीले जनाएको छ। कम्पनीका अनुसार ५२ वर्षीय बाओ विगत तीन–चार दिनदेखि बेपत्ता छन्। यो खबर आएसँगै कम्पनीको सेयर ५० प्रतिशतले घटेको छ । चीनको सबैभन्दा ठूलो लगानी बैंकरहरू मध्ये एक बाओ फ्यान बेपत्ता छन्। यसअघि अलिबाबाका संस्थापक ज्याक मा बेपत्ता थिए, त्यसपछि उनी टोकियोमा फेला परेका थिए । उनीभन्दा अगाडि सन् २०१५ मा च...

काठमाण्डौ, १५ फागुन – युद्ध, महामारी, महगाइँ र खाद्यान्न तथा ऊर्जा सङ्कटका कारण विश्व पीडित भइरहेका बेला भारतले आफूलाई बलियो बनाएको मात्र छैन, सबैको कठिनाइमा सहयोगीको भूमिका पनि निर्वाह गरेको छ। अफगानिस्तानमा जब तालिबानले मानवतामाथि खतरा उत्पन्न गऱ्यो तब भारतले मानवीय सहायताका लागि अफगानिस्तानलाई खाद्यान्नको ठूलो खेप पठाएको थियो। त्यसैगरी युक्रेन युद्धमा भारतले मानवताको उदाहरण प्रस्तुत गर्दै ठूलो सहयोग गरेको थियो । जब आर्थिक मन्दीले श्रीलंकामा विनाश निम्त्यायो, त्यसबेला पनि भारत सहयोगी बन्यो र जब टर्की र सिरियामा भूकम्पको त्रासदीले सबैकुरा ध्वस्त पाऱ्यो त्यस समय पनि मानवताको रक्षाका लागि भारत अग्रस्थानमा उभियो। विश्वव्यापी आर्थिक मन्दी, युद्ध र महामारीका चुनौतीहरूको बाबजुद भारत विश्वको पाँचौं ठूलो अर्थतन्त्र बन्यो। त्यसैले अहिले अमेरिका पनि भारतको प्रशंसामा उभिएको छ। विश्व बैंकदेखि ल...

मनिषा क्षेत्रीकाठमाण्डौ, १५ फागुन – चीन र भारतबीच गत केही समयदेखि सीमा विवाद चलिरहेको छ। सन् २०२० मा प्रथमपल्ट चीनसँग चलिरहेको सैन्य संघर्षका बीच भारतले आफ्नो प्रसिद्ध नौसेना अभ्यास मालाबारमा अष्ट्रेलियालाई समावेश गर्ने घोषणा गरेको थियो। क्वाड देशहरू बीचको सैन्य संलग्नताको सन्दर्भमा मालाबार नौसेना अभ्यासको कूटनीतिक र रणनीतिक महत्वलाई बुझ्न सकिन्छ। यस वर्षको अगस्ट महिनामा पहिलो पटक अष्ट्रेलियामा मालाबार नौसेना अभ्यास हुने भएको छ । भारतले यस पटक मालाबार अभ्यासका लागि अग्रिम पंक्तिका युद्धपोतहरूक साथ-साथै P-8I लामो दूरीको समुद्री गस्ती विमान पठाउनेछ। चीनको आपत्तिलाई बेवास्ता गर्दै चारै 'क्वाड' देशहरूले इन्डो-प्यासिफिक क्षेत्रमा कुनै पनि प्रकारको 'जबरदस्ती' रोक्न आफ्नो मनसाय व्यक्त गरेका छन्। एकातिर चीनसँग बढ्दो तनाव, अर्कोतर्फ भारत र अष्ट्रेलियाबीचको बढ्दो साझेदारीलाई निकै महत्वपूर्ण मानिए...

रामलाल ओलीकाठमाण्डौ, १५ फागुन – चीनको पुर्वाधार परियोजना वेल्ड एण्ड रोड इनिसिएटिभ (BRI) का कारण न्युन तथा मध्यम आय भएका धेरै मुलुकहरु खर्बौ डलर बराबर ऋण बोक्न बाध्य भएकाछन् । यस महत्वकांक्षी परियोजनाका कारण कयौं मुलुकहरुले लगभग ४५० अर्व अमेरिकी डलर बराबरको ऋण बोक्न बाध्यभएको देखाउंछ । केही बर्ष देखी राष्ट्रपती सी जीनपिङ्गको विदेशनिति संग सम्बन्धित कयौं मुलुकहरुले वित्तिय भार बोकिरहेका छन् । यसले गर्दा अदृश्य ऋण बढ्न पुगेको वा पछी तिर्न बाध्य हुने तर लुकेको वित्तिय दायित्तव बढ्न गएको छ । चीनले धेरै मुलुकहरुलाई ऋणको जालोमा धकेलिरहेको र ऋण फिर्ता गर्न नसके वेईजिङ्गले अन्तत सम्बन्धित मुलुकको सम्पति जफत गर्ने त्रासहरु बढेर गइरहेको छ । राष्ट्रपति सी ले चीनीया स्वार्थलाई विदेशमा थप विस्तारगर्ने योजना सहित गरिब र अल्पविकसित मुलुकहरुमा (BRI)परियोजना मार्फत ऋण लगानी गरिरहेको छ । अदृश्य ऋणका का...

मनिषा क्षेत्रीकाठमाण्डौ, १५ फागुन – श्रीलंकाजस्तै कंगाल हुने अवस्थामा पुगेको पाकिस्तानलाई यस महासंकटमा पुऱ्याउनमा चीनले पनि ठूलो भूमिका निर्वाह गरेको छ । चीन र पाकिस्तान दुवैले एकार्कालाई आइरन ब्रदर्स भएको दाबी गर्दछन् तर अहिले आएर अमेरिकाले यी दुई देशको यो कथित मित्रताको पर्दाफास गरेको छ । अमेरिकाले पाकिस्तान मात्र नभई विश्वका अन्य देशले पनि चीनको ऋणलाई लिएर निकै सजग रहनुपर्ने बताएको छ । चीनमाथि आइपरेको कुल विदेशी ऋणको ३० प्रतिशत पाकिस्तानलाई चीनले दिएको छ । पाकिस्तानसँग हाल १०० अर्ब डलरको विदेशी ऋण छ र यसको विदेशी मुद्रा सञ्चिति मात्र ३ अर्ब डलर छ। यसरी पाकिस्तानमा चीनको ३० अर्ब डलर ऋण छ । हाल पाकिस्तान व्यापक आर्थिक सङ्कटसँग जुझिरहेको छ र महाकंगालीको अवस्थामा पुगेको छ र पाकिस्तान डिफल्ट हुने खतरा पनि बढिरहेको छ। यदि पाकिस्तानले विदेशी ऋणको किस्ता फिर्ता गर्न सकेन भने, त्यो डिफल्ट घोष...

मनिषा क्षेत्रीकाठमाण्डौ, १५ फागुन – भारतीय सिमानामा चीनको घुसपैठ र अन्य गतिविधिहरूलाई ध्यानमा राख्दै भारतले दुईवटा ठूला निर्णय गरेको छ । भारतीय केन्द्रीय मन्त्रिपरिषद्ले सीमा क्षेत्रबाट बसाइँसराइ रोक्न र मानिसहरूलाई पुनर्वास गर्नका लागि उत्तरी सिमानाका आवासीय क्षेत्रमा व्यापक विकास कार्यको खाका तयार गरेको छ। 'भाइब्रन्ट भिलेज प्रोग्राम' का लागि चार हजार आठ सय करोड रुपियाँको रकम स्वीकृत गरिएको छ। सरकारले सीमामा मानिसहरूलाई स्थायी बसोबास गराएर एक किसिमको ‘मानव ढाल’ बनाउन खोजिरहेको छ । यससँगै अरुणाचलमा सीमाको हरेक कुना-कुनालाई सुरक्षित पार्न इन्डो-तिब्बत सीमा प्रहरी (ITBP) को सात नयाँ बटालियनहरू स्वीकृत गरिएको छ। चीनबाट सीमा क्षेत्रमा हुने घुसपैठलाई रोक्नका लागि भारत सरकारले बलियो अनुगमन प्रणालीको तयारी थालेको छ। पूर्वी लद्दाखदेखि लिएर अरुणाचल प्रदेशसम्मको चीनसँगको सीमानामा अतिक्रमणका घट...

मनिषा क्षेत्रीकाठमाण्डौ, १५ फागुन – भारतका दुई छिमेकी राष्ट्र श्रीलंका र पाकिस्तानको आर्थिक अवस्था अहिले सोचनिय बनेको छ। एकातिर श्रीलंका डिफल्ट भइसकेको छ भने अर्कोतिर त्यसको खतरा पाकिस्तानमाथि पनि बढेको छ । यसैबीच पाकिस्तानले जहाँ आईएमएफबाट ऋण लिनका लागि अर्बौं रुपैयाँ ट्याक्स र बिजुलीको मूल्य बढाएको छ, त्यहीँ अब श्रीलंकाले पनि विद्युतीय बम विस्फोट गरेको छ । श्रीलंकाको विद्युत बोर्डले उपभोक्ताका लागि २७५ प्रतिशतले मूल्यवृद्धि गरेको छ । श्रीलंका यो वृद्धिपछि अब आईएमएफबाट ऋण पाउन सक्नेमा आशावादी छ । यसैबीच श्रीलंकालाई चीनको ऋणको जालमा फसाएर यो महासंकटमा धकेल्ने पूर्वराष्ट्रपति गोताबाया राजपक्षे भने अचानक बेइजिङ पुगेका छन्। श्रीलंका आर्थिक रूपमा दिवालिया भएको छ र अब आईएमएफबाट ऋण पाउने आशामा छ। श्रीलंकामा गत वर्षदेखि अभूतपूर्व आर्थिक संकट छाएको छ । श्रीलंकाको २ करोड २० लाख जनसंख्या यस सम...

यितेन्द्र शर्माकाठमाण्डौ, १५ फागुन – निराशावादी आवाज नआउने होशियार, म प्रायः तिब्बतको भाग्यको बारेमा चिन्तित छु, जुन सधैँ परिवर्तन भइरहेको भूराजनीतिक वातावरणको अक्षम्य क्रुर हावा अन्तर्गत द्रुत रूपमा घट्दैछ । केही दशक अघि, विश्वव्यापी प्रतिमान परिवर्तनमा चीनको उदयसँग व्यवहार गर्दा राजनीतिक विश्लेषकहरू र मिडियाहरूले प्रायः तिब्बतलाई पीडादायी बिन्दुको रूपमा उद्धृत गरेका थिए ।चीन अझै पनि स्ट्र्याटोस्फेरिक वृद्धिको शिखरमा थियो जुन हामीले आज देखिरहेका छौं र अझै विश्वव्यापी खेलाडी होइन । दुई दशकपछि द्रुत रूपमा अगाडि बढ्दै गएपछि, चीनको स्ट्र्याटोस्फेरिक वृद्धि र विश्वको कारखाना बनेपछि, महामारीले आफ्नो खगोलीय वृद्धिलाई केही समयको लागि रोकेको भए पनि, आर्थिक द्विपक्षीय सम्बन्धमा चीनसँगको संलग्नताले चीनलाई कतिको जोड दिएको थियो ।चीनको कडा नियमहरूद्वारा घुँडा टेकेर खेल्न उनीहरू कति इच्छुक छन् भन्ने आधा...

काठमाण्डौ, १५ फागुन – इन्डो-बंगला मैत्री पाइपलाइन भनेर चिनिने १३० किलोमिटर लामो अन्तर्राष्ट्रिय तेल पाइपलाइनले पश्चिम बंगालको सिलगुडीमा रहेको नुमालीगढ रिफाइनरी लिमिटेड मार्केटिङ टर्मिनलबाट पार्वतीपुरसम्म इन्धन लैजाने भएको छ। बंगलादेश पेट्रोलियम कर्पोरेशन (बीपीसी) को डिपो फेब्रुअरी सम्म सुरु हुने पनि बताइएको छ। यस परियोजनालाई सन् २०१७ मा सुरु गरिएको थियो। जब भारतीय प्रधानमन्त्री नरेन्द्र मोदीले २०१७ मा बंगलादेशी समकक्षी शेख हसिनासँगको भेटमा वार्षिक १० लाख मेट्रिक टन (एमएमटीपीए) क्षमताको यो पाइपलाइनलाई वित्त पोषण गर्न सहमति जनाएका थिए। सेप्टेम्बर २०१८ मा आयोजित आईबीएफपीएलको औपचारिक उद्घाटन पछि गत वर्ष डिसेम्बर १२ मा सम्पन्न भयो। आईबीएफपीएल निर्माणको लागि कुल परियोजना लागत रु ३७७.०८ करोड छ। त्यसमध्ये एनआरएलको लगानी पाइपलाइनको भारतको भागको लागि ९१.८४ करोड रुपैयाँ रहेको छ भने बाँकी रु २८५...

काठमाण्डौ, १५ फागुन – थाइल्यान्डमा आप्रवासीको रूपमा बसोबास गर्न चाहने एक ४९ वर्षीय उर्गुयरको निधन भएको छ। थाइल्यान्डमा पछिल्लो समय ५० जना उर्गुयर बन्दी बनाइएका छन्। उनीहरूलाई अहिले पनि त्यहाँबाट मुक्त दिलाउनका लागि अनेक अनुनय र विनय भएको छ। अध्यागमनको हिरासतमा होस गुमाएका अजीज अब्दुल्लाहको निधन भएको हो। सन् २०१३ मा चीनको जीङ जियाङ प्रान्तबाट तीन सय ५० अर्गुयुर शरणार्थीको रूपमा जीवन बिताउनका लागि थाइल्यान्ड पुगेका थिए। तीनै मध्यको उनी एक हुन्। पछिल्लो एक दशकदेखि चीनले उर्गुयुर मुसलमानमाथि मानवता विरोधी अपराध गरेको आरोप लागेको छ। अल्पसङ्ख्यक माथि अपराध मानवता विरोधी गतिविधिको चीन माथिको यो आरोप अहिले पनि अन्तर्राष्ट्रिय समुदायले लगाइ नै रहेको छ। त्यत्ति मात्र होइन, हङकङमा सुरक्षा ऐन ल्याएर त्यहाँका बासिन्दालाई थप यातना दिएको आरोप लागेको छ। बेइजिङले ‘पुनः शिक्षा शिविर’ को नाम दिएर त्यहाँ अ...