बिचार

प्रेम ढकालकाठमाण्डौ, ३ बैशाख सोमबारसिरियाको राजधानी दमास्कसस्थित इरानी दूतावास परिसरमा रहेको वाणिज्य दूतावास भवनमा दुई साताअघि इसराइलले हवाई आक्रमण गर्‍यो। अप्रिल १ को उक्त आक्रमणमा परेर तीन जनरलसहित सात इरानी सैन्य अधिकृत मारिए। त्यसको चार दिनपछि इक्वेडरले मेक्सिको दूतावासमा शरण लिएका आफ्ना पूर्व उपराष्ट्रपति पक्राउ गर्न प्रहरी नै पठायो। यी दुई घटना र खासगरी इरानी दूतावास परिसरमा इसराइलको हवाई हमलाले २५ वर्षअघिको घटना ताजा गराएको छ, जब बेलग्रेडस्थित चिनियाँ दूतावासमा अमेरिकाले बमबारी गरेको थियो। दूतावासहरूलाई अन्तर्राष्ट्रिय कानुनले लगभग अभेद्य सुरक्षा कवच प्रदान गरेको हुन्छ। तर पछिल्ला दिनमा दूतावासमाथि नै गरिएको बल प्रयोगले यो सुरक्षा कवचमाथि प्रश्न उठेको छ। सबभन्दा पहिला दमास्कस हमलाको कुरा गरौं। दमास्कसमा भएको आक्रमणमा कुद्स फोर्सका ६५ वर्षीय जनरल मोहम्मद रेजा जाहेदी, ज...

काडमाण्डौ, २५ चैत –चीनमा गर्मी बढ्दै जाँदा, यसले उत्तरपश्चिमी प्रान्त सिनजियाङमा बालुवाको आँधी चलाउँछ। बालुवाको आँधी भौगोलिक सिमानालाई बेवास्ता गर्दै सुक्खा क्षेत्रहरू मात्र नभई देशको सुदूर उत्तर र मध्य भाग हुँदै पूर्वी समुद्री तटहरूमा पनि पुग्छ। आँधीको क्रोधको कुनै सीमा छैन, उत्तरी र मध्य चीनका ११ प्रान्तमा विनाश मच्चाउँदै जान्छ। चीनको विशाल विस्तारमा दुईवटा शक्तिशाली मरुभूमि छन्, प्रत्येकको आफ्नै चरित्र र आँधीपूर्ण विरासत छन्। पहिलो, ताक्लिमाकान मरुभूमि, सिन्जियाङ स्वायत्त प्रान्त र यसको छिमेकी क्षेत्र देशको उत्तर पश्चिमी भागमा फैलिएको छ। यसको नाम पुरानो प्रतिध्वनिसँग प्रतिध्वनित छ, पानीबाट वञ्चित भूमि, एक सुकेको उजाड स्थान जहाँ जीवन सहन संघर्ष गर्नुपर्छ। दोस्रो, गोबी मरुभूमि चीनको उत्तरी प्रान्त भित्री मङ्गोलियामा फैलिएको छ। यसको समकक्ष जस्तै, गोबी बालुवा र हावाको लागि कुनै अपरिचि...

काठमाण्डौ, २२ चैत –अष्ट्रेलियाको एक थिंक ट्याङ्क, अष्ट्रेलियाली रणनीतिक नीति संस्थानले ताइवानमा चीनलाई बल प्रयोग गर्नबाट रोक्न भारतको मुख्य भूमिका खेल्ने सम्भावनालाई हाइलाइट गरेर प्रतिवेदन जारी गरेको छ। प्रतिवेदनमा भारतको प्रभाव सैन्य शक्तिभन्दा बाहिर गएको तर्क छ। यसको सट्टा, यसले भारतको आर्थिक प्रभाव, कूटनीतिक सम्बन्ध, कानुनी विकल्प र रणनीतिक महत्त्वमा केन्द्रित रहेको देखाउछ। यसले चीनलाई सैन्य बल प्रयोग गर्न र ताइवानको सम्बन्धमा आफ्नो निर्णयलाई प्रभाव पार्नबाट निरुत्साहित गर्न यी शक्तिहरू प्रयोग गर्न भारतलाई छवटा वैकल्पिक विधि प्रस्ताव गरिएको छ। चीनले मार्चको सुरुमा ताइवानप्रति कडा अडान राख्यो। ताइवान एक टापु राष्ट्र हो, जसले आफैलाई शासन गर्छ, तर चीनले यसलाई आफ्नो क्षेत्रको रूपमा दाबी गर्दै आएको छ। मार्च ५ मा चीनको विधायिका, नेशनल पिपुल्स कंग्रेसको बैठकमा अधिकारीहरूले ताइवानलाई मुख्य भ...

मितिः २०८० फागुन २५ गतेअशोकनाथ योगी प्रधानमन्त्री ज्यू डिजाईन एउटाकाे ( उत्तरकाे )ईन्जिनियर र सामाग्री अन्तकाे प्रयाेग गरेर घर बलियाे र दिगाे कतिकाे हुन्छ त ?झिमेकीाई बार बार सदाबहार झुक्याउन सकिँदैन ?नेपाली कांग्रेस र एमाले लाई झुक्याए जस्तै र धाेका दिए जस्तै गरिचिन र भारत लाई बारम्बार झुक्याउन सक्नु हुन्छ ?सक्नु भयाे भने त तपाईं जस्ताे भएंकर काेही हुँदैन ?कि त नेपालमा उथलपुथल ल्याई रहन लात्तीले हान्न उत्तर दक्षिण कुदि रहने हाे ? सम्मानित संसदमा प्रधानमन्त्रीकाे सम्बाेधनले उब्जाएका तरंग नेपाली कांग्रेसका सचेतक रमेश लेखकले उठाएका राेचक प्रसंग :- संसदमा नेपालकाे अभिभाबक प्रधानमन्त्री जस्ताे गरिमामय पदमाआसिन पुष्पकमल दाहाल (प्रचण्ड)ले सनातन हिन्दू धर्म लाई जाेडेर गठबन्धन टुटाउनुकाे प्रमूख कारण भनेका छन :-कांग्रेस नेपालकाे संबिधानकाे खिलापमा जान खाेजेकाे हाे कि पनि भनेका छन ?...

डा. महिपकाठमाण्डौ, २१ माघ – चीनको महत्वाकांक्षी पूर्वाधार परियोजना बेल्ट एण्ड रोड इनिसिएटिभ (बीआरआई) मार्फत विकासोन्मुख देशहरूमा १.३ ट्रिलियन डलर पुल र सडक निर्माणबाट पम्प गरेपछियो ठूलो ऋणको बोझ व्यवस्थापनमा ध्यान केन्द्रित भएको छ । चीन विश्वको सबैभन्दा ठूलो द्विपक्षीय ऋणदाता बनेको छ, २०२१ मा करिब ८० अर्ब डलरको प्रतिबद्धता, ऋण नयाँ परियोजनाहरूको सट्टा ऋण राहतका लागि बढ्दो छ । यो पिभोटले दिगो ऋण र चीनको ऋण प्राथमिकतामा भएको परिवर्तनलाई लिएर केही प्राप्तकर्ता देशहरूको आलोचनालाई प्रतिबिम्बित गर्दछ। कुनै समय चार्जको नेतृत्व गर्ने नीति बैंकहरूले अब एक चौथाइ भन्दा कम ऋणहरू ह्यान्डल गर्छन्, जसले विकासशील विश्वलाई वित्तपोषणमा चीनको विकासशील दृष्टिकोण देखाउँदछ। चीनमा, सत्तारुढ कम्युनिष्ट पार्टी (सीसीपी) ले अर्थतन्त्रमा ठूलो नियन्त्रण राख्छ, राज्यद्वारा सञ्चालित संस्थाहरू र निजी व्यवसायहरूमा पनि ...

काठमाण्डौ, १२ असोज, शुक्रबारकृष्ण तिमल्सिनाचिनियाँ रक्षामन्त्री ली साङ्फू बेपत्ता छन्। चिनियाँ नेता सी चिन फिङप्रति वफादार ठानिएका अनि मन्त्रीस्तरीय वरीयता भन्दामाथि रहेका पाँच जना चिनियाँ स्टेट काउन्सिलर मध्येका एक प्रभावशाली सदस्य तत्कालीन चिनियाँ विदेशमन्त्री चिन गाङ बेपत्ता भएको केही महिनापछि नै बेपत्ता भएका दोस्रो वरिष्ठ अधिकारी हुन्। निरन्तर वरिष्ठ राजनीतिक तथा सैन्य अधिकारी हराउन थालेपछि वरिष्ठ अमेरिकी कूटनीतिज्ञ राहम एमानुएलले प्रश्न उठाएका छन्। चिनियाँ रक्षामन्त्री ली साङ्फू तीन सातादेखि कतै देखिएका छैनन्। रक्षामन्त्री लीको अकस्मात भियतनाम भ्रमण रद्द गरेको समाचार बाहिर आएपछि अमेरिकी कूटनीतिज्ञ राहम एमानुएलले प्रश्न उठाए पनि बेइजिङले कुनै प्रतिक्रिया जनाएको छैन। यही बीचमा राष्ट्रपति सी प्रशासनले कैयौँ उच्च पदस्थ सैनिक अधिकारी सम्भावित सैन्य विद्रोह टार्न पदबाट बर्खास्त गरेको दाब...

मनोज घिमिरे२०८० भाद्र १०, आइतबारसंसारमा सबै भन्दा धेरै देशसँग सीमा जोडिएको देश चीन हो। थप महत्त्वपूर्ण विषय भनेको चीनका सीमामा रहेका देशमा जस्तो अन्य देशको सीमामा विविधता छैन। राजनीतिक, आर्थिक र सांस्कृतिक रूपले भिन्न परिवेशका देशसँग चीनको सीमा जोडिएको छ। प्राय देशमा जन घनत्व बढी छ। चीनको सीमामा रहेको उत्तर कोरिया अनुदार शासन व्यवस्था भएको देशको रूपमा चिनिएको छ। म्यानमार सधैँ जसो राजनीतिक तनाव भएको देशहरूको रूपमा परिचित छ। भारत लोकतान्त्रिक देशको पर्याय मानिन्छ। जापान आर्थिक रूपले सम्पन्न देशको रूपमा रहेको छ भने ताइवान प्रविधिमा अग्रणी मानिन्छ। संयोग नै मान्नुपर्छ यी कुनै पनि देशमा चीनको सम्बन्ध सुमधुर छैन। पछिल्लो समय चीनको ताइवान माथिको अतिक्रमण बढ्दो छ। केही दिन अघि ताइवानी रक्षा मन्त्रालयले आफ्नो देशको सीमा वरपर चीनले गतिविधि बढाएको जनाएको छ। चीनले आफ्नो भूभाग दाबी गर्ने गरेको ताइवा...

रबिन्द्र बोहरा२०८० श्रावण २९ गते, सोमबारमहिनावारी किन बार्ने भन्ने कुरा सबैले थाहा पाउन आश्यक छ । आजको विज्ञानको समयमा पनि यसको वैज्ञानिक कारणले स्थान पाउन सकेको छैन ।धर्म संस्कृतिको कुरा गर्दा भगवान इन्द्रबाट यसको प्रारुप सुरु भएको भागवत गीतामा पाउन सकिन्छ । इन्द्रले ब्राम्हाज्ञानीलाई मारे पछि त्यसको पाप र दुखको कारण उनी पुष्प भित्र लुकेर बसे र आफ्नो दुख र पाप कम गर्न उनले जल, माटो, रुख र स्त्रीलाई आफ्नो दुख र पाप बाँड्ने प्रस्ताव गरे । इन्द्रबाट बरदान पाउने लोभले सबैले इन्द्रको दुखको केही भार लिन स्वीकार गरी स्त्रीलाई पुरुषको भन्दा धेरै कामवास्नाको आनन्दको बरदान दिई रजको दुख बाँडी दिए ।सोही बेलादेखि स्त्री रजस्वाला हुन सुरु गरेको बताइएको छ । सो समयमा स्त्रीलाई शारीरिक र मानसिक रुपमा कमजोर बनाउने अवगुण समेत प्रदान भयो र उक्त समयमा शारीरिक रुपमै कमजोर भएको कारण धार्मिक कार्य गर्न नहुने, गु...

मनोज घिमिरे२६ श्रावण २०८०, शुक्रबारनेदरल्यान्ड्स अहिले साइबर आक्रमणको समस्यामा परेको छ। डच विदेशमन्त्री ओप्को होयक्सट्राले हगले चीनमा बनेको एडभान्स माइक्रो चिप्स प्रविधिमाथिको प्रतिबन्धको निर्णय गरेको एक सातापछि यो समस्या थपिएको हो। ‘घरेलु सहभागिता पनि छ। तर, साइबार आक्रमणको समस्या चीनमा छ। यो हाम्रा लागि चिन्ताको विषय बनेको छ’ होयक्सट्राले पोलीटीकोलाई भनेका छन्। विदेश मन्त्रीले त्यहाँको इन्टिेलिजेन्सको रिपोर्टलाई आधार मानेर सो कुरा बताएका हुन्। सो रिपोर्ट अनुसार अहिले नेदरल्यान्ड्समा धेरै तर्फबाट साइबर आक्रमण भएको छ। यसमा चीन नै मुख्य चुनौती हो। नेदरल्यान्ड्स एएसएमलको गृह स्थान हो। जुन अमेरिका र जापान बाहिर ग्लोबल चिप्स उत्पादनको कोशे ढुङ्गा हो। यो कम्पनीले एडभान्स सेमिकन्डक्टर उत्पादनका लागि प्रिन्टर पनि उत्पादन गर्ने गरेको छ। यस कम्पनीले पनि अन्तर्राष्ट्रिय रूपमै प्रोपर्टी चोरीको ...

मनोज घिमिरे७ श्रावण २०८०, आइतबारअल्जेरियामा एक जना अधिकारी घुस खोरीमा संलग्न भएको पाइएपछि विडिङ प्रक्रिया नै रोकिएको थियो। यो एउटा मात्र होइन यस्ता अनेकन् घटना भएका छन्। जुन घटनामा हुवावे प्रविधिको प्रयोग भएका कारण घुस खोरी र भ्रस्टाचार भएको थियो। यसै कारण पश्चिमा देशले हुवावेप्रति आक्रोश व्यक्त गर्छन्। पश्चिमा देशले हुवावेमाथि लगाउँदै आएको जासुसीको आरोप पुष्टि हुने धेरै आधार देखिन थालेपछि भ्रष्टाचारमा पनि संलग्न भएको तथ्य सार्वजनिक भएको हो। सन् २०१९ को अन्त्यमा कोरोना महामारी सुरु हुनु भन्दा अघि नै यस्ता अनेकन् घटनामा हुवावेको संलग्नता देखिएको थियो। चाहे त्यो जाम्बिायामा होस् या सालोमान टापुमा होस्। जाम्बियाको ग्रामीण क्षेत्रमा सेल् टावर बनाउने मल्टी मिलिनियर ठेक्काका थुप्रै कुरामा भ्रष्टाचारको आरोप लागेको थियो। सालोमान टापुमा समुद्र मुनी फाइबर अब्टीक केबल बिछ्याउने क्रममा लाखौँ डलर...