बिचार

– वीरेन्द्रबहादुर बस्नेत कोभिड–१९ महामारीबारे हामी सबैले बुझ्नुपर्ने दुईवटा पाटा छन् ःपहिलो, यो महामारी केही वर्षसम्म रहिरहने छ । विश्व स्वास्थ्य संगठनका प्रमुखले पनि थप दुई वर्ष लाग्ने बताएका छन् । यसको भ्याक्सिन निस्के पनि सम्पूर्ण देशवासीले लगाइसक्न निकै समय लाग्ने देखिन्छ । दोस्रो, यो महामारीको समाधान निषेधाज्ञा र लकडाउन मात्र होइन । सम्पूर्ण देशवासीले भ्याक्सिन नलगाएसम्म पूर्ण उन्मूलन भयो भनेर भन्नै सकिन्न ।हामीकहाँ संक्रमण बढ्नेबित्तिकै लकडाउन गरिन्छ, जुन पछिल्लो पाँच महिनादेखि हामीले भोगिरहेका छौं । लकडाउन भनेको रोकथामका उपाय अपनाउने, अस्पताल, चिकित्सकको थप व्यवस्थापन, आइसोलेसन सेन्टर, जनजागरण कार्यक्रम आदिका लागि हो । अहिलेसम्म १२ अर्ब रूपैयाँभन्दा बढी खर्च भइसकेको छ । तर परिणाम खासै देखिएको छैन ।यसको मार हाम्रो अर्थतन्त्रले खेप्नुपर्नेछ । हाम्रा पछिल्ला आर्थिक सूचकांकहरू हेर्दा...

यो लेख एउटा ‘फास्ट फर्वाड’ कथाबाट सुरू गरौं । कथाको प्लट यस्तो छ–कुनै अमुक गाउँपालिकामा जेठको अन्तिम साता सडकको ट्रयाक खोल्ने कामका लागि गाउँपालिका र उपभोक्ता समितिबीच सम्झौता– असार १५ सम्म निर्माण सम्पन्न– असार २० सम्म नापजाँच तथा अनुगमन– असार २५ मा रकम भुक्तानी– योजना सम्पन्न !गाउँमा डोजर आयो, बाटो आयो भने खुसीयाली– असार २८, २९ तिर एक झर राम्रै बर्खे पानीको आगमन– भर्खर बनेको सडकको अधिकांश भाग समाप्त ।सडक यहाँ थियो कि ? भन्नु पर्ने अवस्था । अर्थात् खोइ गाई, खोलाले बगायो ? खोइ, खोलो सुक्यो‘! – महेश पराजुली कथा समाप्त ।यो हाम्रा धेरै गाउँघरको साझा कथा हो । बिना वातावरणीय अध्ययन, बिना प्राविधिक तयारी हतार–हतार ‘डोजर’ प्रयोग गरी रातारात खनिएका अधिकांश बाटा यति कमजोर हुन्छन्, सानो बर्खे झरी पनि यिनले थाम्न सक्दैनन् । कसैले जिम्मेवारी लिनु नपर्ने यो खालको विकास धेरै स्थानीय तहको यथार्थ हो...

– डा अरुणा उप्रेती ‘यसपालिको तीजमा नो ब्रत प्लिज’ गीतले धेरै बहस उत्पन्न गरायो । आफूलाई लागेको कुरा मज्जासँग राख्न पाउनु नै लोकतन्त्रको सुन्दर पक्ष हो ।यो गीतमा धेरैले आ–आफ्नै राय दिए । तीजको ब्रतबारे बेग्लै बहस होला ।म यहाँ आज ब्रतको मात्र कुरा गर्छु र महिला–पुरुष दुवैलाई भन्छु– हरेक साता ब्रत बसौं प्लिज ।यो लेख गाउँका आधा पेट खाने वा एक छाक मात्र खाएर सुत्ने व्यक्तिहरूका लागि होइन । गाउँमा खेतमा काम गर्ने किसान, बन्दाबन्दीका बेलामा पनि मजदुरी गरेर घर चलाउने मजदुर परिवारका लागि पनि होइन । न गरिबीका कारण ‘स्वत’ ब्रत बस्नु पर्ने बाध्यता भएकालाई हो ।यो तपाईं–हामी जस्तो पत्रिका पढ्ने, बन्दाबन्दी बेलामा फिल्म हेरेर समय बिताउने, सहरिया जीवनशैली भएकाहरूका लागि हो ।विभिन्न धर्ममा ब्रतले स्थान पाएको छ । यस्ता ब्रत कसले लिने, कसले नलिने भनेर कतै खासै बहस हुँदैन । हरेक जात र विश्वासअनुसार कसैले ल...

पूर्ण प्रसाद ढकालअधिवक्ता नेपालगन्ज, २७ श्रावण– नेपालगन्जमा एक से एक राम्रो होटलहरु छन ! प्रतिस्पर्धात्मक मुल्यमा होटलमा कोरोनाका बिरामी राख्दा गुणस्तरीय र सस्तो मूल्य पर्ने गरी राख्न सकिँदैन ? एउटा स्टाण्डर्ड कोठालाई हिजो सबथोक सहज भएका बेलामा समेत तारे होटेलले १५०० मा सबै सुविधा दिएर राखे कै थिए !आज सोल्टी होटलले समेत वरिपरिका खेतमा लागेका हरिया धान हेरेर बस्नु परेको बेला एक रात सुतेर, दुई छाक खाएको अन्य होटलले यो बेला ४०००÷५००० लिन मिल्छ ? कोरोना पोजेटिभ भएका बेला मानिस बिरामी भएर आफैमा चिन्तित हुन्छ, परिवार त्रसित हुन्छ, त्यो माथी होटलमा तिर्नु पर्ने यो दैनिक मुल्यले बिरामीको चिन्ता के बढाउँदैन होला ?हो, होटलमा ब्यवस्थापन गर्नु निकै राम्रो हो, सुबिधा हो, गर्नु पर्ने र हुनु पर्ने कुरा भए कै छ, तर त्यसको नाममा यति चक्रो मूल्य वास्तविक हो भने कुरा नघुमाई भन्न चाहन्छु यो ब्रमलुट नै हो !...

– शंकरप्रसाद अधिकारी नेपालको निजामती सेवालाई ’योग्यहरूको असक्षम सेवा’ भनेर चिनिन्छ। कर्मचारी योग्य छन्, तर कार्य सम्पादन सन्तोषजनक छैन । अर्थात, व्यक्तिगत क्षमता संस्थागत कुशलतामा रूपान्तरण हुन पाउँदैन । तर समस्या संस्थागत क्षमताको मात्र होइन, व्यक्तिगत दक्षताको पनि हो । सेवाको विशिष्टीकरण नहुनु पनि अदक्षताको एउटा प्रमुख कारण हो । यो लेख प्रशासन सेवा अन्तर्गतका राजस्व र लेखा समूहको विशिष्टीकरणका मुद्दाहरूको सम्बन्धमा केन्द्रित छ । निजामती सेवा ऐन, २०४९ ले कार्य प्रकृतिका आधारमा दस वटा सेवाहरू गठन गरेको छ । यीमध्ये संगठन र कर्मचारी संख्याका आधारमा सबभन्दा ठूलो आकार प्रशासन सेवाको छ । विशिष्ट प्रकृतिको काममा विशिष्ट योग्यता र अनुभव चाहिने सन्दर्भमा सेवाभित्र पनि समूह गठन गरिएको हुन्छ । इञ्जिनियरिङ लगायत अन्य कतिपय सेवामा त उपसमूह पनि छन् । प्रशासन सेवा अन्तर्गत हाल सामान्य प्रशासन, राजस्व र ...