मितिः २०७८ पौष १२ गते
सकिल अहमद राई
चिनियाँ नागरिक उइगर मुस्लिममाथि छिमेकी देश चीनले दमन कार्य तिव्र पारेकोले यसको अब विश्वभरी नै विरोध हुन शुरु भएको छ । चीनको जिजियांग सिक्यांग लगायत प्रान्तमा उइगर मुस्लिमको बसोबास रहेको छ ।
विगतमा यी उइगर मुस्लिमले स्वतन्त्रताको लागि आवाज उठाएका थिए जसको कारण यो उइगर मुस्लिम चीनको लागि आँखाको कसिंगर झैं बनेका छन् । अहिले चीन सरकारले यिनीहरुमाथि दमनको नीति अख्तियार गरेको छ सबै भन्दा पहिले त्यसले प्रमुख इस्लामी ग्रन्थ पढ्नमा प्रतिबन्ध लगाउँदै घर घरबाट सो ग्रन्थ जफत गरेर टूकमा हाली जलायो सो पछि उइगरले गर्ने नमाज, रोजा लगायत धार्मिक कार्य रोक्यो । अब त्यहाँ कोही उइगर मुस्लिमले मोहम्मद, सद्दाम जस्तो नाम राख्न मनाही गरिएको छ । अहिले त हदैको दमन बढेको छ । उइगर मुसलमानको सुधार गर्ने आडमा उनीसँग कडा परिश्रम गराउने गरिएको छ । जुन खाना इस्लाममा हराम भनिएको छ सोलाई जबरजस्ती खान दिइएको छ । यस्तो दमन यहिंसम्म छैन अब त महिला युवतीहरुसँग चिनियाँ सैनिक यौन उत्पीडन गर्न थालेका छन् उनीको जबरजस्ती धर्मान्तरण गराउने कार्य शुरु भएको छ । उइगर मुस्लिममाथि दमन कार्य बढ्दा चीनको विरुद्धमा अमेरिका सोझै उत्रेको छ ।
चीनले आफ्नो यस्तो कार्यलाई आन्तरिक रहेको भन्दै यसमा अनावश्यक हस्तक्षेप नगर्न अमेरिकालाई भनेको छ तर उइगर मुस्लिममाथि दमन रोकाउन अमेरिका कडा मुद्रामा विश्व समुदायबीच उभेको छ यस कारण आगामी समय उइगरको विषय लिएर यी दुवै देशबीच संघर्ष चर्कने सम्भावना बढेको छ । अहिलेको समयमा विश्व एक परिवार जस्तो छ यस कारण कुनै देशले पनि आफ्नो नागरिक माथि दमन गर्न पाउँदैन यो मानव अधिकारको विषय हो यस कारण उइगरप्रतिको चिनियाँ दमन रोक्न सबै तर्फबाट सामुहिक आवाज उठ्नु पर्ने जरुरी भइ सकेको छ । यो विरोधको स्वर पाकिस्तान, तुर्की, मलेशिया, साउदी अरब लगायत देशबाट पनि उठ्नु पथ्र्याे किनकी यी देश मुस्लिम समुदायको अगुवाई दशकौंदेखि गर्दै आएका छन् ।
यस कारण अमेरिका भन्दा पहिले यी इस्लामी देशबाट उइगर मुस्लिमको पक्षमा आवाज उठ्नु पथ्र्याे तर यस्तो भएको छैन । उइगर मुस्लिममाथि दमन कार्य अझ बड्दै गएको छ तर पाकिस्तन लगायत इस्लामी देश यसमा आँखा चिम्लेर बसेका छन् जुन कार्य अत्यन्त विडम्बनापूर्ण छ ।
पाकिस्तान, तुर्की, मलेशिया जस्तो देश विश्वमा आतंकवाद बढाउन अगुवाई गर्ने तर सोझासाझा उइगर मुसलमानको पक्षमा नबोल्ने कार्य कायरताको नमूना हो । उइगर मुस्लिम पनि आखिर मानव नै हुन् अनि एक मानवले अर्काे मानवमाथि अत्याचार र दमन गर्नु कत्तिको जायज हो त ? सबैले जाने बुझेको कुरा हो छिमेकी देश भारतमा गैर हिन्दु समुदायमाथि सानो तिनो घटना हुँदा पाकिस्तान, तुर्की र मलेशिया जस्तो देशले विरोध गर्छन् तर उइगरमाथि दमन हुँदा नबोल्ने कुरा अत्यन्त विडम्बनापूर्ण छ । चीनमा उइगर मुसलमानमाथि दमन कार्य बढ्दा मानवता नै खतरामा परेको छ । यस कारण अब यस दमनको विरुद्धमा सबै तर्फबाट आवाज उठ्नुपर्ने जरुरी भई सकेको छ । चीनले उइगर मुसलमानमाथि दमन नरोके भारत, नेपाल, बाँग्लादेश, भुटान, म्यान्मार, पाकिस्तान, इरान, तुर्की, मलेशिया, अमेरिका लगायत देशले चीनलाई घुडा टेकाउन त्यसबाट उत्पादित वस्तुको बहिष्कार गर्नु जरुरी छ आर्थिक नाकाबन्दी लगाए चीन अवश्य नै झुक्नेछ किनकी चीन व्यापारिक सोच राख्ने विस्तारवादी नीति राखेको देश हो त्यसलाई कारोबारमा घाटा पुग्छ भने यो दमन कार्य रोक्न अवश्य नै बाध्य हुनेछ ।